SÜT SIĞIRCILIĞINDA BAŞARININ KURALLARI

Süt sığırcılığı süt, besi ve damızlık materyallerini üreten kombine bir işletmedir. Ama çoğu zaman süt sığırcılığı denildiğinde akla sadece süt üretimi gelmektedir. Gerek ihtiyaç fazlası damızlık dişiler gerekse de erkek danalar işletmede sütün yanında önemli bir gelir kaynağıdır.
Süt sığırı yetiştiricileri birkaç işi bir arada yaptıklarından (bakım, beslenme, sağım, kaba yem üretimi vs.) yeterli düzeyde teknik bilgiye ve ürünün pazarlanması, ihtiyaçların alınması konusunda da pazarlama bilgisine sahip olmak zorundadır.
Son yıllarda Bakanlığımızca yürütülen Hayvancılığın Desteklenmesi Hakkında Uygulama Esasları Tebliği çerçevesinde; yem bitkileri, anaç sığır ve süt üretimi desteklenmekte ve buda süt sığırcılığını daha da cazip hale getirmektedir.
Bu nedenle işletmenin karlılığı ve çiftlikten sofraya kaliteli hayvansal gıdaların gelmesi için yetiştiricilerimize faydalı olabilecek birkaç kuraldan bahsedeceğiz.

1-SUNİ TOHUMLAMA:

İnek ve düveler pedigri kayıtları belli kaliteli boğa spermalarıyla tohumlanmalıdır. Ayrıca genç düveler 14-15 aylıktan önce tohumlanmamalıdır.

2-DOĞUM:

Doğuma 60 gün kala hayvan kesinlikle sağılmamalıdır.
Gebe ineğin ilk aylarında özel bir bakım gerekmez. Aşırı besleme fazla yarar getirmez ancak yetersiz besleme durumunda hayvan zarar görür. Gebeliğin son 2-3 ayında diğer hayvanlardan ayrılmalı ve yağlanmaya meydan verilmeyecek şekilde vücut formunu koruyacak ve buzağının normal gelişmesini sağlayacak şekilde kaliteli kaba yem ve ilave konsantre yemle beslenmelidir.
Bu dönemde yavru atma riskini azaltmak için bozuk, küflü ve gaz yapıcı yemlerden ve aşırı soğuk su vermekten kaçınılmalıdır.
Hava soğuksa doğumdan sonra ılık su verilmelidir. İneğin doğumu müteakip hemen sağılması bazen süt hummasına neden olabilir bu nedenle 3-4 gün ineğin sütü tamamen bitecek şekilde sağılmamalıdır. Eğer inek yattığı yerden kalkamıyorsa Veteriner Hekime baş vurulmalıdır.

3-BUZAĞI BESLEME VE BÜYÜTME:

Doğumdan sonraki 1-2 gün içinde yavru annesinden ayrılarak ayrı bir bölmeye alınmalı ve günde en az 2 defa anne sütüyle beslenmelidir. 2 hafta sonunda yeme alıştırılarak önüne kaliteli yem ve su konulmalıdır. Aşırı süt içirme hemen ishale sebep olabilir, ishal görüldüğünde süt verilmeyip sadece ılık temiz su verilmelidir. Buzağı ortalama 60 gün anne sütüyle beslenmelidir.
2 aylık olduktan sonra İl ve ilçe tarım müdürlüklerine müracaat ederek gerekli kayıt, küpeleme ve bazı hastalıklara (Şap, Brucella vs.) karşı aşılanmalıdır.

4-SAĞMAL İNEKLERİN BESLENMESİ:

Süt ineklerinin günlük olarak yaşama payı için canlı ağırlıklarının 1/40'ı kadar kuru kaba yeme ihtiyaçları bulunmaktadır. Yaklaşık olarak 500 Kg canlı ağırlıktaki bir ineğin yıllık kuru kaba yem ihtiyacı 4 ton kuru yonca eş değerindeki çeşitli kaba yemlerden oluşur. Bu kaba yemler kuru veya sulu ( slaj) gibi yemlerden oluşabilir.
Yaşama payını yediği kaba yemlerden sağlayan ineğin süt verimi için ayrıca kesif yeme ihtiyacı bulunmaktadır. Vereceği her 2,5 Kg süt için 1 Kg konsantre yeme ihtiyaç duyar. Süt ve yem fiyatlarına göre yedirilecek yem ve elde edilecek süt çiftçi tarafından ayarlanmalıdır. Ekonomik olmadığı taktirde fazla yem yedirip süt almak çiftçinin zararına neden olur.
Karlı süt sığırcılığında verime göre yeterli beslemenin yanında ucuza üretilen yemlerle beslemekte önem arz etmektedir. Süt sığırcılığında temel prensip kaba yem üretiminin işletme arazilerinde üretilmesidir. Kaba yemin dışardan satın alınması süt maliyetlerini yükselteceğinden çiftçinin zarar etmesine neden olacaktır.
Süt maliyetini düşürmek için sulu kaba yem olan slajı rasyonlarda mutlaka kullanmak gerekir.
Sağmal ineklerde gıdalardaki kokular kolayca süte geçtiğinden, kokulu sulu yemler sağımdan sonra yedirilmelidir.

5-SAĞIM VE TEMİZLİK:

Sağıma başlamadan önce meme başları temizlenerek kurulanmalıdır. Her meme başındaki ilk birkaç damla süt kontrol edilerek sütün sağlıklı olup olmadığına bakılmalıdır. Meme hastalıkları ve diğer hastalıklara bağlı bozuk olan sütler tedavi bitene kadar ayrı kaplara sağılmalıdır. Sağım makineleri kullanılarak sağım yapılıyorsa ayda bir kez asgari teknik ve hijyenik makine kontrolleri yapılmalıdır. Sağım sonrası sütler ortalama +4 C derecede saklanmalıdır.

6-İŞLETME YÖNETİMİ:

İşletmenin karlılığı, sürüdeki hayvanların takibi ve kayıtlarının düzenli tutulması ile mümkün olmaktadır. Bu nedenle sürüdeki hayvanların hepsinin Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği çerçevesinde küpelenerek kayıt altına alınması gerekmektedir. Her hayvana ait bilgilerini içeren (doğum, hastalık, kullanılan ilaçlar, kızgınlık gösterme tarihleri, yapılan aşılar vs.) kayıtların tutulması gerekir.

7-BARINAKLAR:

Ahırın nereye yapılacağını bilmek gerekir. Tesislerin kurulacağı arazinin hafif eğimli ve toprağının geçirgen olması oldukça önemlidir. İmkan var ise, eğimin güney cephesi yönünde olması tercih edilmelidir. İşletme artıklarının insan yerleşim bölgelerinin yakınında olmamasına ve bölge hakim rüzgarlarının yönü dikkate alınarak tesislerdeki kokunun insanları rahatsız etmemesine özen gösterilmelidir. Süt sığırı barınaklarını planlarken, Hayvanlar için en uygun çevre koşullarını sağlayabilmeli, Maliyeti olabildiğince düşük olmalı, Ahırımız zamanla büyütebileceğimizi düşünerek ileride kolayca büyütebileceğimiz şekilde yapılmalı, Ahırımızın çeşitli yaş gruplarından hayvanları barındırabilecek bölümleri olmalı, Ahırda çalışanlar hem kolay ve zahmetsiz çalışabilmeli, hem de ahırımızın sağlık ve korunma koşulları iyi olmalıdır.
Sıcaklık; İnekler için en uygun ortam sıcaklığı 10-15 C arasıdır. Sığırlar -18 0C ile +24 0C arasındaki sıcaklıklara adapte olabilirler. Ahırdaki nem oranının % 60-80 arasında olması istenir. Sağmal bir inek için saatte 50 m3, bir buzağı için saatte 10 m3 civarında havalandırma sağlanmalı, hayvan başına 20 m3 temiz hava ortamda bulunmalıdır.
Süt sığırı ahırında yapılması gereken bölümleri şu şekilde sıralayabiliriz. Büyük hayvan bölmesi, Buzağılık bölmesi, Ferdi buzağılık bölmesi, Serbest dolaşımlı buzağılık bölmesi, Genç hayvan büyütme bölmesi, Doğum bölmesi, Hasta hayvan bölmesi, Sağım ünitesi bölümlerinden oluşmalıdır.